Verschijnselen
Honden met HD kunnen hiervan
ernstige hinder ondervinden, soms al op zeer jonge leeftijd (beneden de
leeftijd van een jaar), maar vaker op oudere leeftijd.
De verschijnselen die hierbij optreden zijn het gevolg van een abnormale
of belemmerende beweging van de heupgewrichten en/of van pijn en deze
kunnen zich uiten in:
- moeilijk opstaan, soms met
pijn;
- een stijve achterhand, vooral
na rust;
- huppelen met de achterpoten
alsof deze de voorpoten niet kunnen bijhouden (huppen als een
konijn);
- slecht uithoudingsvermogen;
snel gaan liggen;
- doorzakken van de achterhand;
- kreupelheid in een of beide
achterbenen;
- niet willen spelen, wandelen
- koehakkige stand (de
hakken
worden naar binnen gedraaid).
Geen van deze verschijnselen is
echter typisch voor HD en een onderzoek is dan ook nodig om vast te
stellen wat de oorzaak van de klachten is. Na zo'n onderzoek zullen
meestal röntgenfoto's van de heupgewrichten worden gemaakt. Dit is de
enige manier om vast te stellen of er misvorming van het heupgewricht
bestaat en te zien hoe ernstig deze is.
Veranderingen aan de heupgewrichten kunnen worden beoordeeld op
röntgenfoto's.
De ernst van de misvormingen is echter geen goede maat voor de ernst van
de klachten.
Bij honden met zeer ernstige klachten worden soms maar weinig
afwijkingen gevonden, terwijl honden met ernstig misvormde heupen soms
verbazend weinig problemen hebben.
De klachten die de jonge hond vertoont zijn over het algemeen wisselend
van karakter, duur en intensiteit. Veel honden gaan onder invloed van de
pijn zichzelf ontzien, zodat de schade in de gewrichten zich weer
(tijdelijk) kan herstellen. Op den duur is het gewricht na veel
herstelwerkzaamheden voor een tijd min of meer klachtenvrij (tenminste
voor zover wij als mens dat kunnen waarnemen). Later echter vertonen de
meeste honden weer klachten.
Feit is dat de daarin ervaren dierenarts al bij een pup van ca. 8 weken
kan voelen of de heupen stabiel zijn. Met behulp van een bepaalde
handgreep kan men voelen of de heupkop al dan niet "vast" in
de heupkom zit. Met grote zekerheid kan dan al voorspeld worden of de
heupgewrichten zich "normaal" zullen ontwikkelen.
Dit toont dus al aan, dat de stabiliteit van het heupgewricht iets is
dat aangeboren is; op jonge leeftijd zorgen met name het gewrichtskapsel
en -bandje voor de stabiliteit.
Op latere leeftijd spelen ook de bekkenspieren een grote rol. Dat is ook
de reden dat honden met veel bekkenspieren gemiddeld minder aan HD
lijden.
Hond met HD
Wanneer de hond geen klachten
vertoont is behandeling niet nodig en gelukkig kunnen veel honden
ondanks hun HD prima als huishond functioneren. De kans op problemen
blijft echter bestaan en zal toenemen naarmate meer van de hond wordt geëist
(zoals bijvoorbeeld bij africhting) en naarmate de hond ouder wordt.
HD is niet te genezen, maar in veel gevallen wel te behandelen.
Misvormingen van de heupgewrichten kunnen, eenmaal aanwezig, niet meer
ongedaan worden gemaakt.
Een behandeling zal dan ook vooral gericht zijn op de revalidatie van de
afwijkende heupgewrichten:
- overmatig lichaamsgewicht
voorkomen of drastisch verminderen (vermageren) om onnodige
belasting van de heupgewrichten te voorkomen;
- regelmatige lichaamsbeweging
om de gewrichten minder stijf te doen worden en proberen de
bespiering te bevorderen (vaak korte stukjes uitlaten, lichte
looptraining, zwemmen);
- pijnbestrijding als
ondersteuning van de revalidatie (injectie of medicijnen, en/of
eventueel operatief ingrijpen).
Preventie
Is HD te voorkomen?
Een afdoende behandeling voor HD bestaat niet. Daarom moet getracht
worden het ontstaan van HD zoveel mogelijk te voorkomen. Dat kan
- door de uitwendige
omstandigheden voor jonge, opgroeiende honden zo gunstig mogelijk te
maken (goede voeding, maar vooral niet teveel; overmatige belasting
van de heupgewrichten voorkomen; beperken van springen, trap lopen
en trekken);
- via de fokkerij, door controle
van de voor de fokkerij bestemde honden.
Voeding
Tijdens de groei van het bot wordt
steeds kraakbeen omgezet in bot: zowel in de groeischijf als bij de
uiteinden van alle botten. Verbening van het kraakbeen kan verstoord
worden door voedingsfouten.
Met name teveel energie, teveel Calcium (kalk), een foutieve
Calcium/Fosfor-verhouding en te veel of te weinig vitamine D kunnen deze
verbening met grote gevolgen verstoren.
Bekend is dat honden die "fout" gevoed worden beduidend meer
lijden aan onder andere HD. Een hond die een "complete
voeding" krijgt heeft geen behoefte meer aan extra vitaminen en
mineralen. Vooral extra kalk en Vitamine D hebben juist een averechts
effect op de skelet- en gewrichtsontwikkeling.
"Compleet" voer moet, wettelijk verplicht, de juiste
hoeveelheden en verhoudingen van o.a. Calcium, Fosfor en Vitamine D
bevatten.
Te hard groeien en overgewicht beëInvloeden beiden het optreden van HD
ten nadele.
Als vuistregel doet men er goed aan de aanwijzingen van de voerfabrikant
omtrent de te verstrekken hoeveelheid voer op te volgen.
Beweging
Tijdens de groei van de hond is
voldoende en gedoseerde beweging noodzakelijk om de weke delen goed te
laten ontwikkelen.
Met name "rechtlijnige beweging" is voor de ontwikkeling van
de bekkenspieren belangrijk; dus met name in rechte lijn wandelen, naast
de fiets lopen in een rustige draf of zwemmen zijn erg geschikte
bewegingsvormen.
Over het fietsen met de hond is nogal wat discussie; vele onderzoekers
menen dat dit een geschikte bewegingsvorm voor jonge honden is, mits men
zich aan enkele regels houdt.
De hond moet minimaal 5 ā 6 maanden oud zijn. Onder fietsen wordt
verstaan een (sukkel)drafje. De lengte van de fietstocht hangt met name
van de jonge hond af; de hond mag wel moe, maar niet oververmoeid raken.
Een jonge hond geeft meestal zelf aan hoelang, maar overdrijf met name
de eerste maanden niet. Bedenk: in de natuur moeten wolvenpups op deze
leeftijden al hele afstanden meedraven met de roedel!
Ongeschikte bewegingsvormen zijn korte draaibewegingen; dus de
opgroeiende jonge hond niet overdreven achter balletjes of stokken aan
laten rennen, traplopen of veelvuldig (op) springen zijn helemaal uit
den boze.
Natuurlijk verdient iedere hond een aangename, normale jeugd, maar denk
als eigenaar terdege aan bovenstaande punten.
 |
|
|
Heupdysplasie
Heupdysplasie
(HD) is een door erfelijke factoren en uitwendige invloeden bepaalde
ontwikkelingsstoornis van de heupgewrichten. Sommige honden ondervinden
hiervan ernstige hinder. Er zijn echter ook honden met meer of minder
ernstige misvormingen van de heupgewrichten, die daarvan
geen last lijken te hebben.
De
beoordeling van het gangwerk van deze honden geeft onvoldoende
informatie over de toestand van de heupgewrichten. Meer informatie
hierover kan worden verkregen door het maken van röntgenfoto's van
de heupgewrichten.
Het
Beoordelingspanel
Eén van de
taken van het HD-panel van de Raad van Beheer, Gezondheid, Gedrag en
Welzijn (GGW), is de beoordeling van röntgenfoto's van de
heupgewrichten van honden. De röntgenfoto's, de zogenaamde HD-foto's
kunnen in principe door iedere praktiserende dierenarts die een
overeenkomst met GGW, heeft gesloten worden gemaakt.
Voor de
gegevens van een dierenarts bij u in de buurt kunt u bellen met de Raad
van Beheer, afdeling GGW, telefoon 0900-7274663.
Conform de
regels van de F.C.I. dient de hond voor het laten maken van HD-röntgenfoto's minimaal
12 maanden oud te zijn. Voor enkele grote rassen, die pas later
volgroeid zijn, geldt een verplichte minimumleeftijd van 18 maanden.
De minimum
leeftijd van 18 maanden geldt voor de rassen:
HD-foto's
worden gezamenlijk beoordeeld door een in samenstelling wisselend panel
van drie deskundige beoordelaars. Een zo objectief mogelijke beoordeling
van de foto's die voor de HD-bestrijding onontbeerlijk is, wordt daarmee
zo goed mogelijk gewaarborgd.
De
beoordeling van HD-foto's heeft ten doel informatie te verschaffen aan
fokkers en rasverenigingen die gegevens over heupdysplasie in hun
selectieprogramma willen gebruiken.
Röntgenfoto's
die bij GGW binnenkomen worden, nadat de beoordelingskosten door GGW
zijn ontvangen, in de daaropvolgende week, beoordeeld. De uitslag wordt
daarna zo spoedig mogelijk verzonden, tenzij de foto niet aan de
technische eisen voldoen.
HD-foto
Voor een
goede beoordeling van de heupgewrichten is een röntgenfoto van de hond
in rugligging nodig, waarbij de hond exact recht moet liggen. Ter wille
van de betrouwbaarheid van de beoordeling worden er hoge eisen gesteld
aan de kwaliteit en de documentatie (identificatie) van deze röntgenfoto.
Wanneer niet
aan deze eisen is voldaan, krijgt de dierenarts die de röntgenfoto
heeft gemaakt, daarvan bericht met een aantekening over hetgeen eraan
mankeert en met een verzoek om een nieuwe opname te maken. Een dergelijk
verzoek wordt direct na de beoordeling van de röntgenfoto verzonden en
is dus uiterlijk twee weken na ontvangst van de foto bij de dierenarts.
Deze moet dan
contact opnemen met de eigenaar van de hond om een afspraak te maken
voor het maken van een nieuwe HD-foto. Het beoordelen van deze nieuwe
foto wordt niet opnieuw in rekening gebracht.
Rapport-Heupdysplasie-Onderzoek
Op het
Rapport-Heupdysplasie-Onderzoek treft u de definitieve beoordeling aan,
de F.C.I.-beoordeling, en een aantal gegevens die een verklaring geven
voor de definitieve beoordeling.
De aanduiding
HD A betekent dat de hond röntgenologisch vrij is van
heupdysplasie, wat echter niet betekent dat de hond geen
"drager" van de afwijking kan zijn.
HD B
(=overgangsvorm) betekent dat op de röntgenfoto's geringe veranderingen
zijn gevonden, die weliswaar toegeschreven moeten worden aan
heupdysplasie, maar waaraan in het kader van de fokkerij geen direkte
betekenis kan worden toegekend.
De aanduiding
HD C (=licht positief) of HD D (=positief) betekent dat
bij de hond duidelijke veranderingen, passend in het ziektebeeld van HD
zijn gevonden.
Wanneer de
heupgewrichten ernstig misvormd zijn wordt dit aangegeven met HD E
(=positief in optima forma).
F.C.I.-beoordeling
De
F.C.I.-beoordeling is een weergave van de HD-beoordeling naar een
internationaal geldende code, waardoor het mogelijk wordt de
HD-uitslagen uit bij de F.C.I. aangesloten landen te vergelijken.
De
beoordeling van onderdelen
Bij de
beoordeling van HD-foto wordt gelet op de vorm van de heupkommen en de
heupkoppen, de diepte van de heupkommen, de aansluiting van de
heupkoppen in de heupkommen, en de aanwezigheid van botwoekeringen langs
de randen van de heupgewrichten.
Informatie
over de diepte van de heupkommen en de aansluiting van de koppen in de
kommen wordt onder andere verkregen uit de zogenaamde
"Norbergwaarde". De Norbergwaarden van linker en rechter
heupgewricht worden bij elkaar opgeteld en geven samen de op het rapport
vermelde "som Norbergwaarden".
Bij een
normaal heupgewricht is de Norbergwaarde minstens 15, de som van de
Norbergwaarden van beide heupen derhalve minstens 30. Honden met een te
lage Norbergwaarde hebben dus ondiepe heupkommen en/of een slechte
aansluiting van de gewrichtsdelen. Deze honden zullen dus een minder
gunstige HD-beoordeling krijgen.
Een normale
of zelfs hoge Norbergwaarde betekent echter niet zonder meer dat
de betreffende hond goede heupgewrichten heeft. Een combinatie van diepe
heupkommen en incongruentie van de gewrichtsspleet (een niet overal even
brede gewrichtsspleet) of onvoldoende aansluiting van de gewrichtsdelen
kan, zelfs bij een hoge Norbergwaarde, leiden tot een (licht)-HD-positief beoordeling.
Op het
formulier wordt dit duidelijk gemaakt door het aankruizen van
"onvoldoende" of "slechte" aansluiting. Ook wordt
informatie over de diepte van de heupkommen verkregen door te beoordelen
hoe het centrum van de heupkop ligt t.o.v. de bovenrand van de heupkom.
Naast de Norbergwaarde, de diepte van de heupkommen en de aansluiting
van de gewrichtsdelen, wordt de uitslag ook beīnvloed door de
aanwezigheid van "bot-afwijkingen".
Er is een
rechtstreekse koppeling tussen de ernst van de bot-afwijkingen en de
uitslag: zeer lichte bot-afwijkingen (1) leiden tot de beoordeling HD B,
lichte (2) bot-afwijkingen leiden tot de beoordeling HD C, en ernstige
(3) bot-afwijkingen leiden tot de beoordeling HD D.
De aanduiding
"vormveranderingen" betreft meestal een meer of minder
duidelijke afvlakking van de voorste rand van de heupkom. De
aanwezigheid hiervan wordt wel vermeld, maar heeft indien dit de enige
bemerking is over het gewricht, in het algemeen geen doorslaggevende
betekenis voor de einduitslag.
|
De
Norbergwaarde
Van beide heupkoppen (1)
wordt het middelpunt bepaald en deze middelpunten
worden verbonden door een lijn. In beide heupgewrichten
wordt vanuit dit middelpunt een lijn langs de voorste rand van
de heupkom (2) getrokken. De hoek (3) die beide lijnen in het
middelpunt van de heupkop met elkaar maken, minus 90, geeft de
Norbergwaarde van het betreffende heupgewricht. De
Norbergwaarden van linker en rechter gewricht bij elkaar
opgeteld geeft de "som Norbergwaarden", die op het
rapport vermeld is.
|
|
HD-beoordeling
Alle gegevens
samen bepalen de definitieve beoordeling, waarbij het ongunstigste
onderdeel uiteindelijk de doorslag geeft. Een bepaalde HD-beoordeling
kan bepaald zijn door uitsluitend de diepte van de heupkommen, door de
aansluiting van de gewrichtsdelen, de aanwezigheid van
botwoekeringen, of door een combinatie van twee of alle drie onderdelen,
en dit is weer te herleiden uit de verschillende gegevens zoals die op
het certificaat zijn vermeld.
Het
herhalen van HD-onderzoek
Iedere
eigenaar kan na verloop van minimaal 1 jaar opnieuw een HD-onderzoek
laten verrichten. De uitslag, die daarbij tot stand komt, zal de eerder
gegeven uitslag vanaf dat moment gaan vervangen.
Herhaling van
onderzoek heeft in het algemeen slechts zin bij honden, welke op een
leeftijd van 1 ā 1,5 jaar werden onderzocht, en waarbij een
lichtpositieve uitslag op grond van een slechte aansluiting, met al dan
niet een bijbehorende lage Norbergwaarde tot stand kwam, terwijl er geen
botafwijkingen werden vastgesteld.
Uw hond
en HD
Eigenaren van
honden waarvan een officiële HD-foto is gemaakt vragen de dierenarts
die de foto gemaakt heeft nogal eens naar zijn of haar mening over de
toestand van de heupgewrichten. Wanneer de eerste indruk van de
dierenarts milder is dan de uiteindelijke definitieve uitslag, kan dit
aanleiding zijn tot teleurstelling bij de eigenaar van de hond.
GGW adviseert
dierenartsen daarom geen uitspraken te doen over de toestand van de
heupgewrichten. Van honden die niet vrij blijken te zijn van
heupdysplasie, maar die hiervan geen uiterlijke verschijnselen
tonen, kan op grond van deze foto niet voorspeld worden of ze vroeger of
later problemen kunnen krijgen.
Ook wanneer
vrij duidelijke misvormingen worden gevonden betekent dat niet dat de
hond er beslist last van moet krijgen. Het is dan wel verstandig erop
toe te zien dat de hond niet te zwaar wordt en dat ook anderszins
overmatige belasting van de heupgewrichten wordt vermeden. Dit is
vanzelfsprekend wel afhankelijk van de eisen die aan de hond gesteld
worden als huishond of als werkhond. In geval van twijfel kunt u dit met
uw dierenarts bespreken.
HD en
fokkerij
De
HD-beoordeling geeft uitsluitend informatie over de toestand van de
heupgewrichten van de individuele hond. Gegevens over de HD-beoordeling
van ouders, nestgenoten en nakomelingen zullen bijdragen tot een
nauwkeuriger indruk over de fokwaarde van de betreffende hond.
Het is daarom
van belang dat de rasverenigingen over alle uitslagen kunnen beschikken
en dat alle HD-foto's die gemaakt worden ook ter beoordeling aan de
HD-commissie worden voorgelegd, ook indien door de dierenarts duidelijke
afwijkingen aan de heupgewrichten worden gevonden.
Het is
wenselijk uitsluitend met HD-vrije honden te fokken, omdat dan de
kans op HD bij de nakomelingen het kleinst is. Bij rassen waarvan maar
weinig honden beschikbaar zijn en bij rassen waarin HD vaak voorkomt is
dit helaas niet altijd mogelijk.
Binnen de
rasverenigingen zullen fokkers in goed overleg met de Raad van Beheer,
afdeling GGW, kunnen vaststellen wat in het kader van HD-bestrijding
voor hun ras noodzakelijk en mogelijk is, en wat in de fokkerij ten
aanzien van HD nog verantwoord is.
|
